DE ABDIJ VAN CLUNY

 

Zeker te bezoeken! Na jaren verwoesting door de Normandiërs en de wereldlijke inmenging in het bestuur van de kloosters, staat Cluny mede aan de basis van de Karolingische hervormingen die de kloosters in het Westen verenigt rond de regel van Benedictus.
In het begin van de tiende eeuw sticht Willem De Vrome, hertog van Aquitaine, een klooster op een stuk perceel gelegen aan de rivier Saône in Cluny, aan twaalf benedictijner-monniken.
Een handvest garandeert de onafhankelijkheid van de abdij: strikte naleving van de regel van Sint-Benedictus, absolute onafhankelijkheid van wereldlijke en geestelijke machten, behalve deze van de Paus en de bescherming van de heiligen Petrus en Paulus. Met de verplichting zich te ontfermen over de armen, de behoeftigen, de vreemdelingen, de reizigers (werken van barmhartigheid).

De Orde van Cluny verspreidt zich snel. Deze enorme expansie is grotendeels te verklaren door de persoonlijkheid en de duur van het ‘bewind’ van de grote abten van Cluny (Bernon, de eerste abt aangesteld door Willem De Vrome en daarna de heiligen Odo, Majolus, Odilo, Hugo en Petrus de Eerbiedwaardige). De uitstraling van de abdij over gans het Westen speelt een grote rol in de ontwikkeling van het moderne Europa. De vredige en rustige vallei van de Grosne is bevorderlijk voor het contemplatieve leven maar is tevens het geografische centrum tussen Frankrijk en het begin van het Duitse Rijk. Via Auvergne en Aquitaine zijn we verbonden met de wegen van de bedevaarten naar Compostella. De relaties en de verspreiding van de orde van Cluny volgt zelfs deze hoofdwegen.

 

Architectuur van Cluny:

De kunst van Cluny overstelpt het geloof van de armen. Schilderijen, sculpturen en meubels getuigen van een ware rijkdom. De sculpturen, decoratieve elementen van de kapitelen en de apsis symboliseren muziektonen, rivieren en de flora van het aardsparadijs, de seizoenen en de deugden.
Het was de abt Hugues de Semur die de opdracht gaf tot het bouwen van de kloosterkerk in 1088.
Deze romaanse kerk was de grootste die ooit gebouwd werd binnen het christendom en waarvan de gewelven oplopen tot 30 meter. Zij vertegenwoordigt de macht van God op aarde.

De priorijkerk van Paray-le-Monial is een verkleinde versie van deze van Cluny. Ook de kerk van Autun heeft een sterk vereenvoudigde Cluny-plattegrond.
Ondanks de sterke buitenlandse invloed op de Romaanse kunst propageerden de benedictijnen van Cluny een eigen, nieuwe stijl. In deze cluniacenzer stijl werden alle voornaamste kenmerken van de Bourgondische Romaanse architectuur met elkaar verenigd. De architecten vermeden zoveel mogelijk het gebruik van ronde tongewelven ten voordele van het spitstongewelf. Hierdoor was het mogelijk de wanden veel hoger op te trekken. Deze verticaliteit en omvang van architectuur vind je later terug in de gotische kunst, terwijl het concept van een dubbel transept te zien is bij de latere Engelse kathedralen.
Cluny is speciaal gemaakt voor de werken van barmhartigheid. St. Odilon citeert “wapenstilstand van God” met de bedoeling de oorlogen in bedwang te houden en legt de dodenherdenking vast op 2 november.

Een christelijk verlichtend huis :

De monniken van Cluny gaan op stap om vele vervallen klooster opnieuw op te trekken : Saint-Benoît-sur-Loire, Saint-Maur-des-Faussés… Ongeveer 1400 kloosters in Europa staan onder het bewind van Cluny. Schoolbeleid, economishe ontwikkelingen en andere interne oorzaken ontnemen Cluny zijn functie in het midden van de twaalfde eeuw. Ook ondervinden zij concurrentie van nieuwe kloosterorden in dezelfde leer zoals de Cisterciënzers.
In 1750 worden de kloostergebouwen grondig verbouwd en verandert de abdij in een meer klassieke stijl.

De Franse Revolutie :

De monniken trekken niet in hun vernieuwde abdij in daar de Franse Revolutie uitbreekt. De abdij wordt in beslag genomen als nationaal goed en verkocht. De enorme kerk werd gekocht door een handelaar in bouwmaterialen en de abdij wordt een steengroeve. Dit meesterwerk van de Romaanse kunst is geleidelijk ontmanteld. De overblijfselen geven ons nog een goed idee van de grootsheid van dit gebouw.

Een intellectueel huis :

De abdij van Cluny is van grote invloed geweest op het religieuze, intellectuele, politieke en artistieke leven in het Westen. Het is het centrum van de monastieke geschiedenis en een van de snelst groeiende takken van de Benedictijner orde.
In 2010 brengt de nationale monetaire instelling (la Monnaie de Paris) een reeks munten uit ter herdenking van het 1100 jarig bestaan van de abdij.
De abdij van Cluny is het hoofd van een netwerk (réseau clunisien, grand itinéraire culturel du Conseil de l’Europe) die meer dan 140 vestigingen telt in Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, België, Duitsland, Zwitserland, Spanje Portugal en Italië.